BIULETYN TRUST & SAFETY GROUP · NR 1 · 2026
Spokojnie
i świadomie
Dla nauczycieli i pracowników szkoły
Ten biuletyn nie ma straszyć. Ma pomóc szkołom, firmom i rodzinom wiedzieć, co robić – i nie dać się panice.
W Polsce jest nadal bezpiecznie.W SZKOLE
Trzy tryby – trzy proste słowa
Komunikaty jawnym tekstem, bez kodów – żeby zrozumiał je też zastępca i gość. Sygnał schronienia brzmi inaczej niż pożarowy.
SCHRONIENIE
zagrożenie z powietrza
„Alarm. Wszyscy do miejsc schronienia.” Idziemy NA DÓŁz dala od okien, najlepiej dwie ściany od ściany zewnętrznej
EWAKUACJA
pożar, uszkodzenie budynku
„Ewakuacja. Wychodzimy z budynku.” Wychodzimy NA ZEWNĄTRZwyznaczoną drogą, na miejsce zbiórki
ZAMKNIĘCIE
napastnik w budynku
„Zamknąć sale. Zostać w środku.” ZOSTAJEMY w salidrzwi zamknięte, światło zgaszone, telefony wyciszone
Walka to zawsze ostateczność. Kto widzi zagrożenie – dzwoni pod 112, nie czeka na dyrektora. Szczegóły szkoła ustala z Policją.
Napastnik w budynku (nóż, broń) – kolejność
1Uciekaj – najpierwZ dala od napastnika, najkrótszą bezpieczną drogą na zewnątrz: drzwiami, a z parteru także oknem. Na dół – tylko jeśli nie idziesz w jego stronę. Po drodze ostrzegaj innych.
2Schowaj sięGdy nie da się uciec: zamknij i zabarykaduj drzwi, zgaś światło, wycisz telefony, z dala od drzwi i okien.
3Walcz – ostatecznośćTylko gdy nie da się uciec ani schować, a napastnik wchodzi do sali. Tylko dorośli.
Gdy stoisz z nim twarzą w twarz
- Nie dopuść do paniki – długi wydech, stopy na podłodze.
- Nie wchodź w rolę ofiary ani „bohatera”.
- Nie prowokuj: spokojny ton, bez gwałtownych ruchów, bez kłótni i obraźliwych słów.
- Nie wpatruj się długo – dłuższy kontakt wzrokowy może wzbudzić agresję.
- Kupuj czas – służby są w drodze.
Z naszego doświadczenia (kursy, które przeszliśmy): gdy nie da się uciec ani schować – rozmowa. Spróbuj wyprowadzić napastnika na zewnątrz, między ludzi, którzy mogą pomóc. Np. „Czego potrzebujesz? Nie mam tego tutaj – chodź, mam w samochodzie.” Każda minuta to czas dla służb.
Napastnik też się boi
Też jest w stresie. Szczególnie dziecko lub nastolatek – inaczej niż dorosły rozumie, co robi i co może się wydarzyć potem. Spokój dorosłego może obniżyć napięcie po obu stronach.
Recepcja, portiernia, ochrona
- Osoba przy wejściu może mieć ręczny miotacz gazu pieprzowego – w Polsce nie wymaga pozwolenia (kupić może osoba pełnoletnia). Ważne, żeby umiała go użyć.
- Wolno go użyć tylko w obronie siebie lub innych (obrona konieczna, art. 25 Kodeksu karnego).
- Przy wejściu lepiej sprawdza się większy miotacz („gaśnica”) – z małym podchodzi się do napastnika bardzo blisko. Większy działa też na osoby wokół, także na dzieci – dlatego kiedy i jak go użyć, ćwiczy się na szkoleniu.
- Szkolenie z samoobrony i dbanie o własną sprawność fizyczną.
Jak brzmią syreny
Alarmdźwięk modulowany (falujący), 3 minuty
Odwołanie alarmudźwięk ciągły, 3 minuty
Alarm ćwiczebnydźwięk ciągły, 1 minuta
W CIELE
Pierwsze sekundy
„Zamrożenie” w pierwszych sekundach to normalna reakcja: bezruch, pustka w głowie, drżenie, szybki oddech albo płacz. W stresie wracamy do tego, co przećwiczone – dlatego ćwiczymy wcześniej.
Wydech dłuższy niż wdech. Podążaj wzrokiem za kropką.
Dorosły – Ty
- Jeden długi wydech.
- Jedno krótkie polecenie na głos: „Wstajemy. Idziemy za mną.”
- Mów spokojnie i nisko: „Jestem z wami. Wiem, co robić.”
- W schronieniu prowadź oddech 4 / 6.
Dziecko w panice
- Usiądź obok, nie zostawiaj go samego.
- Krótkie pytanie i proste zadanie: „Jak masz na imię? Policz kolegów w rzędzie.”
- Powiedz, co dzieje się teraz i co będzie potem.
Na podstawie izraelskiego modelu „Six C’s” (M. Farchi): nie tylko pocieszamy – pomagamy uruchomić myślenie.
Jedno polecenie = jedna czynność
W stresie człowiek słyszy mniej. Krótkie zdania, spokojny ton, konkretny plan „co teraz – co dalej” dają poczucie wpływu i bezpieczeństwa.
Pięć zasad pomocy po zdarzeniu (Hobfoll i in., 2007): bezpieczeństwo, uspokojenie, skuteczność, więź, nadzieja.
Okno tolerancji – gdzie jestem?
ZA DUŻOpanika, krzyk, ucieczka bez celu
Wydłuż wydech · stopy mocno na podłodze · zaciśnij i rozluźnij dłonie
W OKNIEmyślę i działam
Tu chcemy wracać. Każdy ma swoje okno – ćwiczenia je poszerzają.
ZA MAŁOzamrożenie, odrętwienie
Mały ruch – wstań, dwa kroki · nazwij na głos 5 rzeczy, które widzisz · wydaj sobie jedno polecenie
Pojęcie „okna tolerancji”: D. Siegel, The Developing Mind (1999).
Źródła (stan na 31.10.2026):
- Portal Oświatowy, „Atak z powietrza – co ma zrobić dyrektor? MSWiA przygotowało instrukcję dla szkół i przedszkoli”, 2.10.2026, portaloswiatowy.pl
- Portal Oświatowy, „Po atakach w szkołach: co zalecają rząd, MEN, kuratoria i samorządy”, 9.10.2026, portaloswiatowy.pl
- Rozporządzenie MSWiA z 14.05.2025 w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych, Dz.U. 2025 poz. 645
- Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, „Zagrożenie terrorystyczne” (ulotka), poznan.uw.gov.pl
- Ośrodek Rozwoju Edukacji, „Uciekaj, schowaj się, walcz – wiem co robić w sytuacji zagrożenia”, 2024, ore.edu.pl
- Hobfoll S.E. i in. (2007), Five essential elements of immediate and mid-term mass trauma intervention, Psychiatry 70(4), PubMed
- Farchi M., Gidron Y. (2023), Six C’s psychological first aid model, Prehospital and Disaster Medicine 38(S1)
- Siegel D.J. (1999), The Developing Mind – „okno tolerancji”
- Bezprawnik, „Użycie gazu do samoobrony”, bezprawnik.pl; Kodeks karny, art. 25
- Doświadczenie zespołu TAS (kursy samoobrony i bezpieczeństwa, praca z rodzinami) – rozmowa z napastnikiem, wyprowadzenie na zewnątrz, wyposażenie recepcji, rozmowa z dzieckiem